أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
333
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
أصبت خيرا ، يعنى خيرى به تو رسيذ ؛ و گفتهاند : مراد دوام خير است ؛ و گفتهاند : تأنيث « افعل » است ، اى أطيب الأشياء لهم ، يعنى نيكوترين چيزها ايشانراست ، و آن بهشت است ؛ و اين وجه ضعيف است زيرا كى تأنيث افعل ، فعلى بوذ بالف و لام يا باضافت ؛ و گفتهاند : « طوبى » بلغت حبشه اسم بهشت است . ابو سعيد خدرى گويذ 2276 : مردى گفت : يا رسول اللّه ! « طوبى » چيست ؟ قال : طوبى شجرة في ( 667 ) الجنّة مسيرة مائة سنة ثياب اهل الجنّة يخرج من أكمامها ، رسول گفت : طوبى درختى در بهشت [ است ؛ ] صذ ساله راه درازى آن درخت است ؛ جامهاء اهل بهشت از خوشهاى آن بيرون مىآيذ . معويه بن قرّه از پذر خوذ روايت مىكنذ كى رسول گفت : طوبى درختى است كى خذاى - تعالى - بيد حكمت و قدرت در بهشت نشانده است ، و نفخ فيها من روحه ، و از امر خوذ سرّى در وى نهاذه است ؛ جامها و زرينهاى 2277 اهل بهشت مىرويانذ ؛ و شاخهاى آن درخت از سر سور بهشت مىبينند 2278 . ابو هريرة گويذ : طوبى درختى است در بهشت ، خذاى - تعالى - به آن درخت خطاب كنذ : تفتقى لعبدي ما شاء فتفتق له الخيل بسرجها و لجمها و عن الإبل بازمّتها و عما يشاء من الكسوة ، يعنى بگشا و بيرون آور براى بندگان من آنچ ايشان مىخواهند ، از درخت طوبى بيرون آيذ اسبان با زين و لگام و اشتران با زمام و از جامها هر چى خواهند . عبيد عمير گويذ : طوبى درختى است در بهشت ؛ اصل آن در سراى ( 668 ) رسول است و در هر خانهاى و غرفهاى از آن درخت شاخهء بوذ . خذاى - تعالى - هيچ شكوفهء و لوني نيافريذه است الّا آن لون و آن شكوفه بر آن درخت باشذ الّا سياهى ، و هيچ ثمرهء و ميوهء خذاى - تعالى - نيافريذ الّا بر آن درخت از آن ثمره و ميوه موجود بوذ . از اصل آن درخت دو چشمه از كافور و سلسبيل بيرون مىآيذ . مقاتل گويذ : در سايهء هر ورقى از ورقهاى آن درخت امّتى بنشينند و خذاى - تعالى - ملكي بر آن ورق موكّل كرده ، خذايرا بأنواع تسبيح ستايش مىكنذ . كلبى روايت كنذ از ابى صالح از ابن عباس في « طوبى لهم » قال : شجرة في الجنّة ، أصلها في دار علىّ و في كلّ دار مؤمن منها غصن ، يقال له : طوبى ، يعنى در بهشت درختى است كى اصل آن در خانهء على است و در خانه هر مؤمنى از آن درخت شاخهء بوذ ؛ آن را